"Gənclik - insan ömrünün ən gözəl çağlarından biridir. Bu dövr həm sevinc və xoşbəxtlik, həm də sınaq və məsuliyyət dövrüdür. İslamda gəncliyə xüsusi əhəmiyyət verilir. Çünki insanın ən çox gücə, enerjiyə və imkanlara sahib olduğu bu illərdə nəfsin istəkləri və dünyanın cazibəsi də güclü olur. Və bu səbəblərdən gənc insan üçün Şeytanın hiylələrinə sinə gərmək daha çətin olur.
İlahinin bəxş etdiyi gəncliyi ibadətə və xeyirxah əməllərə həsr etmək vacibdir. Gənclik əsas hadisələrə hazırlaşdığımız zaman həyatımızın tramplinidir. Özünüzü Allahın buyruqlarına riayət edən iman əhli kimi gənc yaşlardan yetişdirin..."
Moderator.az “İslam-today” nəşrində dərc olunmuş “Gənclərə 35 tövsiyə və ya gəncliyi necə faydalı keçirməli?” başlıqlı bu məqalənin bütövlükdə tərcüməsini dəyərli gənc oxucularımızın diqqətinə çatdırır.
Peyğəmbərimizin (s) hədisində deyilir:
“Qiyamət günü bəndənin ayaqları 4 şey haqqında sorğu-sual edilməyincə yerindən tərpənməz: ömrünü necə keçirməsi, gəncliyini nəyə sərf etməsi, biliyini, elmini necə qəbul etməsi və malını nəyə xərcləməsi...”
Başqa bir səhih hədisdə bildirilir ki, Qiyamət günü Allahın himayəsindən başqa kölgənin olmadığı bir vaxtda 7 dəstə insan Allahın himayəsində olacaq:
-Ədalətli hökmdar;
-Allahın ibadəti içində böyüyən bir gınc;
-Qəlbi məscidə bağlı olan insan;
-Allah rizası üçün aşiq olan, bu sevgi səbəbindən görüşən və bir-birini sevərək ayrılan iki nəfər(;
-Yüksək mövqeyə malik gözəl bir qadın tərəfindən dəvət edilən, lakin "Mən Allahdan qorxuram" deyərək imtina edən bir kişi;
-Sol əli sağ əlinin verdiyini bilməyəcək qədər gizlicə sədəqə verən;
-Təklikdə Allahı xatırlayanda gözləri yaşla dolan biri(Buxari, Müslim)...
Digər bir hədisdə də belə buyurulur:
“5 şey gəlib çatmamışdan əvvəl 5 şeydən faydalan: qocalıq gəlməmiş gəncliyindən, xəstəlik gəlməmiş sağlamlığından, yoxsulluq gəlməmiş var-dövlətindən, məşğulluq gəlməmiş boş vaxtından və ölüm gəlməmiş həyatından...”
Bəs gəncliyi ruhumuz və axirətimiz üçün necə faydalı keçirə bilərik?..
1. Şikayət etməyin...
Dünya mükəmməllikdən çox uzaqdır; həmişə istədiyinizi əldə edə bilmirsiniz. Sahib olduğunuz şeylərlə kifayətlənin. İnsanları və hadisələri cəza kimi deyil, olduqları kimi qəbul edin. Daha çox müsbət şeylərə diqqət yetirin və Uca Tanrının sizə bəxş etdiyi hər bir nemətə görə minnətdar olun. Və unutmayın ki, həyat bir imtahandır.
.
Allah buyurur:
“Hər can ölümü dadacaqdır. Biz sizi sınamaq üçün şər və xeyirlə imtahana çəkirik. Siz Bizə qaytarılacaqsınız...” (Qurani-Kərim, Ənbiya, 35)
2. Cəhalətdən uzaq olun.
Allaha düzgün elmlə ibadət edin. Allahın hər birimiz üçün vacib etdiyi elmi öyrənin ki, məntiqə və sağlam düşüncəyə əsaslanan düzgün rəhbərliyə əməl edə bilək.
“Bil ki, Allahdan başqa ilah yoxdur”. (Məhəmməd, 19)
3. Quranı gündəlik həyatınızın rəhbərinə çevirin.
Sevinc və xoşbəxtlik anlarında, qəm-qüssə anlarında Quranı əlinizə alın, hər sualınıza cavab və qəlb rahatlığı tapacaqsınız. Quran kitabları rəfdə toz yığanlardan olmayın.
“Bu Kitabda heç bir şəkk-şübhə yoxdur. O, müttəqilər üçün hidayətdir”. (Bəqərə, 2)
4. Peyğəmbərin (s) sünnəsini öyrənin.
Onun həyatını və gözəl əxlaqını tanıyın, özünüzdə də həmin keyfiyyətləri formalaşdırmağa çalışın. Onun çəkindiyi şeylərdən siz də uzaq durun.
“Əgər Allahı sevirsinizsə, mənə tabe olun ki, Allah da sizi sevsin...” (Ali-İmran, 31)
5. Yaxşı insanlarla dostluq edin.
Sizi Allaha yaxınlaşdıran, imanınızı gücləndirən insanlarla ünsiyyətdə olun. Pis vərdişlərə və pis əxlaqa sahib şəxslərdən uzaq durun. Çünki insanın çevrəsi onun xarakterinə ciddi təsir göstərir.
“O gün müttəqilər müstəsna olmaqla dostlar bir-birinə düşmən kəsiləcəklər!.."(Zuxruf, 67)
6. Yaxşılığa köklənin.
Ətrafınızdakı və sizdən gələn hər şeyin yaxşı olmasına imkan yaradın. Niyyətləriniz, əməlləriniz və sözləriniz yaxşı olsun. Axı Allah yaxşılığı sevir. Hərəkətlərinizi və əməllərinizi səmimi niyyətlərlə gücləndirin və onları Uca Yaradanın iradəsinə həvalə edin.
“Allaha təvəkkül et. Həqiqətən, Allah təvəkkül edənləri sevir…” (Ali-İmran, 159)
7. Məqsədlərinizə çatın.
Çatmaq istədiyiniz məqsədləri və onları yerinə yetirmək üçün lazım olan vəzifələri müəyyən edin. Bu məqsədlərə hər gün çatmaq üçün səy göstərin.
8. Məsuliyyətli olun.
Həyatınızın bütün sahələrində: təhsildə, işdə və ibadətdə məsuliyyətli olun. Unutmayın ki, etdiyiniz hər bir hərəkətə görə Allah qarşısında məsuliyyət daşıyacaqsınız.
9. Xeyirxah işlər görün.
Unutmayın ki, bütün hərəkətlərimiz qeydə alınır; daha çox yaxşı işlər görməyə çalışın. Yaxşı və faydalı bir şey etmək fürsətini qaçırmayın.
10. Gülümsəyin.
Gülümsəmək sədəqəyə bənzər bir sünnədir. Bu, Allahdan mükafat qazanmağın ən asan yoludur. Gülümsəmək sizi gözəlləşdirən və xoşbəxt edən bir sədəqədir.
11. Dinləməyi bacarın.
İnsan dili kiçikdir, amma bir heyvan kimidir və əgər sərbəst buraxılsa, sahibini parçalayacaq. Yalnız sözləriniz sükutdan daha yaxşı olduqda danışın.
12. İslama gözəl şəkildə dəvət edin.
Dəvət - hər bir müsəlmanın borcudur və unudulmamalıdır. İslamın əsaslarını, peyğəmbərləri və müsəlman inanclarını yumşaq, lakin aydın şəkildə izah edin. Bəlkə kimsə maraqlanacaq və sizin sayənizdə həqiqət yoluna yönəldiləcək.
“Rəbbinin yoluna hikmətlə və gözəl öyüdlə dəvət et və onlarla ən gözəl şəkildə mübahisə et”. (Nəhl, 125)
13. Şükür etməyi, minnətdar olmağı öyrənin.
İnsanların etdiyi hər bir xeyirxah işi qiymətləndirin.
14."Əssalamu aleykum" "sizə salam olsun" deməkdir.
Harada olursunuzsa olun, xeyirxahlıq və sülh mesajını yayın.
15. Xeyriyyəçi olun.
Xeyriyyəçilik etmək üçün varlı olmaq məcburiyyətində deyilsiniz. İstifadə etmədiyiniz şeyləri bağışlayın, yeməyinizi paylaşın. Bəlkə də kiçik bir xeyirxahlığınız kimin üçünsə xoşbəxtlik olacaq və sizə də xoşbəxtlik gətirəcək.
16. Bağışlamağı öyrənin.
Sizə qarşı deyilən incidici sözlərə və hərəkətlərə fikir verməyin. Başqalarını yola verməyi və çatışmazlıqlarına görə bağışlamağı öyrənin. Bağışlayın və həyatınıza davam edin.
“(Onları) bağışlasınlar və (bu niyyətlərindən) vaz keçsinlər! Allahın sizi bağışlamasını istəmirsinizmi? Allah çox bağışlayandır, rəhmlidir…”(Nur,22)
17. Şərdən uzaq durun.
Sizə verilən hər şey — diliniz, bədəniniz, eşitməniz, görməniz — Yaradanın bir nemətidir, ona görə də onlardan yalnız xeyir üçün istifadə edin.
“Diliniz, bədəniniz, eşitmə və görmə qabiliyyətiniz sizə verilmiş nemətlərdir. Onlardan yalnız xeyir üçün istifadə edin…” (İsra, 36)
18. Könüllü xeyriyyəçi fəaliyyətlərdə iştirak edin.
Vaxtınızı özünüzdən bir hissəni - bacarıq, bilik və ya vaxt olsun - bölüşməyə həsr edin. Başqalarına fayda verənlərdən olun.
19. Heç vaxt öyrənməyi dayandırmayın.
Bilik axtarışı Peyğəmbərin (ona Allahın salavatı və salamı olsun) sünnəsidir və hər bir müsəlman, kişi və ya qadın, bu istiqamətdə inkişaf etməyə çalışmalıdır.
"Ey Rəbbim! Mənim elmimi artır…" (Taha,114).
20. Səhvlərinizi və uğursuzluqlarınızı qəbul edin.
İnsan qüsursuz deyil. Səhvdən nəticə çıxarın, dərs alın və yolunuza davam edin. Keçmişin peşmanlığında ilişib qalmayın.
21. Vicdanınızın yatmasına icazə verməyin.
Vicdanınızın davranışınızın güzgüsü olmasına və sizi doğru yola yönəltməsinə icazə verin. Daxilinizi dinləyin.
22. Sübh namazından sonra yuxuya getməyin.
Sübh namazından sonra məhsuldar bir şey edin - oxuyun, Quran oxuyun və ya öyrənin. Səhərin bərəkətini qaçırmayın.
23. Başqaları üçün dua edin.
Bir müsəlman qardaşı üçün yaxşılıq dilədikdə, böyük bərəkətlər alır. Yaxınlarınızın və dostlarınızla bağlı problemlərin həlli üçün dua edin.
24. Allahı xatırlayın.
Zikr çox vacibdir; Bu, bərəkət mənbəyidir. Allahı zikr etmək mömin üçün su balığa nə qədər vacibdirsə, bir o qədər vacibdir. Və susuz balığın başına nə gələcəyi də aydındır.
25. Ailə bağlarını qoruyun.
Ailənizdən və qohumlarınızdan nə qədər uzaqda olsanız da, onlarla əlaqə saxlayın. Mümkün olduqda onları ziyarət edin. Mübarək münasibətləri unutmayın və ailə bağlarınızı möhkəmləndirin.
26. Valideynlərinizə hörmət edin.
Onlarla səbirli və mərhəmətli davranın, sevgini söz və əməllərinizlə göstərin. Onlar üçün Allahdan rəhmət və Cənnət diləyin.
27. İsraf etməyin.
Pulunuzu və imkanlarınızı düzgün idarə edin, yalnız ehtiyacınız olan şeylərə xərcləyin.
28. Susmağı bacarın.
İnsanın yalnız bir dili və onu cilovlamaq üçün bir çox dişi var. Danışmazdan əvvəl sözünüzün faydalı olub-olmadığını düşünün. Şər atmayın və qeybət etməyin — bunlar Şeytanın hiylələridir.
29. Bağışlanma diləməyi öyrənin.
Təkəbbür göstərməyin, hərəkətlərinizə görə məsuliyyət daşıyın və səhv etmisinizsə, səhvlərinizi etiraf edin və bağışlanma diləyin.
30. Düzgün qidalanın.
Düzgün qidalanma sağlamlığın açarıdır. Sağlam qidalanmaq və həddindən artıq yeməkdən çəkinmək vacibdir. Bədəniniz sizin əmanətinizdir və ona cavab verməli olacaqsınız.
31. Təhəccüd(gecə namazı) namazı qılın.
Gecənin son üçdə biri daimi sərvət ehtiva edir və bu müddət ərzində dua etmək sizə böyük nemətlər gətirə bilər. Bu, Allahdan günahlarınızın bağışlanmasını diləmək üçün bir fürsətdir.
Gecənin son üçdə biri çatanda Allah ən aşağı səmaya enir və buyurur: "Bəndələrim haqqında Məndən daha çox şey istəyən yoxdur. Məndən kim istəyər ki, verim? Mənə kim dua edər ki, cavab verim? Bağışladığım üçün kim bağışlanma diləyir?"
32. Allaha dua edin.
Allah hər şeyi eşidir və görür, qəlbinizdə olanı bilir. Yardım və hidayət üçün Ona üz tutun.
Quranda buyurulur:
“Rəbbiniz dedi: Mənə dua edin, sizə cavab verim”. (Ğafir, 60)
33. Başqaları ilə sizinlə necə davranmalarını istədiyinizi kimi davranın.
İnsanlarda görmək istədiyiniz xüsusiyyətləri əvvəlcə özünüzdə formalaşdırın. Başqasının qüsurunu görərkən eyni qüsurun sizdə olub-olmadığını düşünün.
34. Həyatdan zövq alın.
Həyat Allahın insana bəxş etdiyi nemətdir. Özünüzü daim təkmilləşdirin və bu gözəl həyatı Allaha itaət və xeyirxah əməllərlə daha da gözəlləşdirin.
Bu siyahını əlbəttə, daha da uzatmaq olar. Bəs sizin həyat təcrübənizdən gənclərə hansı tövsiyələr əlavə oluna bilər? Gənclik illərində ən vacib olan nədir?..
Qeyd:
Mənbənin başlığında “35 tövsiyə” yazılsa da, məqalənin mətnində faktiki olaraq 34 maddə yer alır. Buna görə tərcümədə mənbədəki real nömrələmə qorunub və 34 tövsiyə verilib.
Tərcümə və təqdim etdi:
Sultan Laçın
Giriş
