❌

Normal görünüm

Yeni makaleler mevcut. Sayfayı yenilemek için tıklayın.
Dünden önceki gündiyanethaber.com.tr

Google'ın, işgal altındaki Filistin topraklarında yeni yapay zeka çipi üreteceği bildirildi

ABD merkezli teknoloji devi Google'ın robotlar ve otonom sistemler için çip geliştirmek üzere işgalci teknoloji şirketi Hailo'nun yöneticisi Guy Kaminitz liderliğinde bir ekip kurduğu ve işgal altındaki Filistin topraklarında yeni yapay zeka çipi üreteceği bildirildi.

Kamu personeline zorunlu yapay zeka eğitimi yolda

Kamu çalışanlarına, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen 2026-2030 dönemi "Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı"ndaki hedeflere uyumlu şekilde e-öğrenme yöntemiyle temel yapay zeka okuryazarlığı eğitimi verilecek.

Çalışanlara ayrıca görev ve sorumluluklarına göre hazırlanan kısa uygulama modülleri sunulacak. Eğitimler, kamu kurumlarının insan kaynakları sistemleri üzerinden zorunlu tutulacak.

Personelin yalnızca eğitimleri tamamlayıp tamamlamadığı değil, eğitimlerdeki başarı düzeyi de düzenli izlenecek.

Kamu personelinin de hedef grupları arasında bulunduğu yapay zeka okuryazarlığı programlarında, yapay zekanın temel kavramları, üretken yapay zeka araçlarının güvenli kullanımı, kişisel verilerin korunması, yanlış bilgi ve "derin sahte" içeriklere karşı farkındalık ile etik kullanım ilkeleri öğretilecek.

Eğitimleri tamamlayanlara, ölçme ve değerlendirme sonucunda kazandıkları temel yetkinlikleri gösteren seviye bazlı mikro sertifikalar verilecek.

- Her kurumun yapay zeka yöneticisi olacak

Kamu kurumlarındaki dönüşüm, kullanım alanlarının belirlenmesi, uygulamaların sahada denenmesi ve başarılı projelerin yaygınlaştırılmasını içeren "tara-pilotla-ölçekle" döngüsüyle bütüncül bir yönetişim ve güven çerçevesinde yürütülecek.

Kamudaki bu dönüşümü yönetmek üzere kurumlarda bu alandan sorumlu birim amiri veya başkana bağlı üst düzey yönetici görevlendirilecek.

Söz konusu yönetici, kurumun yapay zeka proje ve uygulamalarından oluşan portföyünü yönetecek, çalışmaların ilerleme durumunu düzenli olarak raporlayacak.

Görevlendirmelerin tamamlanmasının ardından tüm kurumlar, 12 hafta içinde üç yıllık "Yapay Zeka Yol Haritası" ile yıllık hedeflerini hazırlayacak.

Pilot ve ilk ölçekli konuşlandırmalar için küçük-orta hacimli alımlar önceliklendirilecek, yapay zeka projelerine yönelik kamu alımlarına katılacak girişimlerin teknogirişim belgesine sahip olması esas alınacak.

Her bakanlıkta yapay zekadan yararlanılabilecek alanlar sistematik olarak taranacak. Potansiyeli yüksek alanlarda hızlı pilot uygulamalar başlatılacak, belirlenen başarı eşiğini geçen projeler 6 ile 12 ay içinde ölçeklendirilecek.

- 10 bakanlıkta 30 pilot başlatılacak

Plan kapsamında ilk 12 ayda en az 2 pilot dalgasıyla 10 veya daha fazla bakanlıkta toplam en az 30 yapay zeka pilotunun başlatılması hedefleniyor.

En az 10 kritik kamu hizmeti için pilot aşamasından ölçeklendirmeye uzanan uçtan uca "pilot-ölçek hattı" kurulacak.

e-Devlet, vatandaşların yapay zeka destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimleyeceği öncelikli dönüşüm alanı olacak. Kişiselleştirilmiş hizmet yönlendirmesi, başvuruların ön kontrolü ve akıllı belge desteği gibi uygulamalar öncelikle pilot olarak hayata geçirilecek.

En az 5 yapay zeka destekli vatandaş hizmetinin e-Devlet üzerinden pilotlanarak ölçeklendirilmesi planlanıyor. Uygulamalarda kişisel verilerin korunması, kararların açıklanabilir olması ve insan gözetimi ilkeleri dikkate alınacak.

Kamu kurumlarında devreye alınan yüksek etkili yapay zeka sistemlerinin de belgelendirme ve değerlendirme süreçlerinden geçirilmesi zorunlu olacak.

Kaynak: AA

Ekranlar eğitimi tehdit ediyor

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki devlet okullarının büyük çoğunluğu her öğrenciye bir dijital cihaz dağıtıyor. Ancak cep telefonlarının sınıflardan uzaklaştırılması bile beklenen akademik başarıyı getirmeye yetmiyor.

Uzmanlar, kişisel cihazların yerini okullar tarafından sağlanan bilgisayarların aldığını ve bu durumun öğrenme sürecini baltaladığını belirtiyor. Uluslararası standart test sonuçları da bilgisayar kullanım yoğunluğu arttıkça öğrencilerin akademik başarılarının düştüğünü açıkça gösteriyor.

Dijital formlar öğretmenin yerini alıyor

Teknolojinin sunduğu hazır içerikler, okullardaki insani etkileşimi ve derinlemesine tartışma ortamlarını yok ediyor. Birçok sınıfta öğretmenler aktif ders anlatmak yerine, öğrencileri dijital cihazlar üzerinden online formlar ve egzersizler doldurmaya yönlendiriyor.

Eğitimcilerin iyi niyetle evde ekran süresinin azaltılmasını tavsiye ederken, okul ortamında çocukları saatlerce ekran karşısında bırakması büyük bir çelişki yaratıyor. Sürekli ekrana bakan çocuklar yoruluyor, strese giriyor ve okula gitmek istemez hale geliyor.

Kağıt ve kalemin gücü unutuluyor

Bilimsel araştırmalar, öğrencilerin basılı materyalleri okuduklarında dijital ekranlara kıyasla çok daha yüksek bir kavrama gücüne ulaştığını gösteriyor. Benzer şekilde, ders notlarını klavyeyle yazmak yerine elle tutan çocukların bilgileri daha iyi hafızaya aldığı biliniyor.

Bilgisayar oyunları ve videoların sunduğu anlık ödüller ile hızlı içerikler, çocukların odaklanma sürelerini kısaltıyor. Bu durum, sabır ve derin düşünme gerektiren okuma ile araştırma gibi temel öğrenme faaliyetlerini zorlaştırıyor.

Çevrimiçi riskler artıyor

Okullardaki yoğun ekran kullanımı sadece zihinsel değil, fiziksel sağlığı da olumsuz etkiliyor. Hareketsiz yaşamı tetikleyen bu durum, çocuklarda uzağı görememe (miyop) riskini ciddi şekilde artırıyor.

Sağlık sorunlarının yanı sıra, okul bilgisayarları üzerinden çocukların güvenli internet duvarlarını aşarak yaşlarına uygun olmayan zararlı içeriklere ve oyunlara erişebildiği görülüyor. Siber zorbalık ve dijital tehlikeler, okulun sağladı cihazlarda bile çocukları tehdit etmeye devam ediyor.

Veliler harekete geçiyor

Gelecek nesiller için endişelenen anne ve babalar, okullardaki ekran kullanımının sınırlandırılması için topluluklar kurarak yasal haklarını aramaya başladı. Los Angeles gibi bazı büyük bölgelerde okul içi ekran sürelerini sınırlayan kararlar alınsa da, genel bir değişim için zaman daralıyor.

Uzmanlar, çocukların bilgisayar kullanmayı öğrenmesini desteklemekle birlikte; okuma, yazma ve matematik gibi temel derslerin mutlaka kağıt ve kalemle işlenmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor.

Türkiye'de her 10 kişiden 9'u internette

Türkiye İstatistik Kurumunca yapılan "Hane Halkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması-2026"nın sonuçları açıklandı.

Araştırmaya göre, bu yıl ülkede internet kullanım oranı 16-74 yaş grubundakilerde yüzde 92,3 oldu. Bu oran, geçen yıl yüzde 90,9 olarak kayıtlara geçmişti. İnternet kullanım oranı, bu yaş grubundaki erkeklerde yüzde 94,8, kadınlarda yüzde 89,9 olarak kaydedildi.

İnternet üzerinden kamu hizmetlerinden yararlananların oranı yüzde 76 oldu

Son bir yıl içinde özel amaçla resmi makamların internet sitelerini ve uygulamalarını kullanan, internet üzerinden kamu hizmetlerinden yararlananların oranı yüzde 76 olarak belirlendi. Bu oran, erkeklerde yüzde 82,7 iken kadınlarda yüzde 69,4 olarak gerçekleşti.

e-Devlet hizmetlerini kullanan bireylerin oranı yaş grubuna göre incelendiğinde, bu oranın en yüksek yüzde 93 ile 25-34 yaş grubunda, en düşük yüzde 31,3 ile 65-74 yaş grubunda olduğu görüldü.

Bireylerin e-Devlet hizmetlerini kullanım amaçları arasında yüzde 65,6 ile resmi makamlar veya kamu hizmetleri tarafından kendisi hakkında saklanan kişisel bilgilere erişme, ilk sırayı aldı. Bunu, yüzde 52,6 ile kamu kurumlarından veya kamu hizmetlerinden bir randevu alma veya rezervasyon yaptırma ve yüzde 45,7 ile kamu kuruluşlarına ait internet sitelerinden bilgi edinme takip etti.

2025 yılında yüzde 55,7 olan internet üzerinden özel kullanım amacıyla mal veya hizmet satın alma ya da sipariş verme (e-ticaret) oranı, bu yıl yüzde 60'a çıktı. Mal, hizmet satın alma ya da sipariş verme oranı erkeklerde yüzde 63,4, kadınlarda yüzde 56,6 olarak gerçekleşti. Bu oran, en son mal, hizmet satın alma ya da sipariş verme zamanlarına göre incelendiğinde, bireylerin yüzde 48,3'ünün son 3 ayda mal veya hizmet satın aldığı ya da sipariş verdiği belirlendi.

İnternet üzerinden son 3 ayda eğitim, mesleki veya özel amaçlar için öğrenme faaliyeti gerçekleştirenlerin oranı, bu yıl geçen yıla kıyasla 5,2 puan artarak yüzde 22,9 oldu. Bu oranın, erkekler için yüzde 22,4, kadınlar için yüzde 23,5 olduğu tespit edildi.

Bireylerin yüzde 90'ı WhatsApp kullandı

En fazla kullanılan sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları, yüzde 90 ile WhatsApp, yüzde 77,6 ile YouTube ve yüzde 71,1 ile Instagram olarak kayıtlara geçti. Erkeklerin en fazla yüzde 92,5 ile WhatsApp, yüzde 80,1 ile YouTube ve yüzde 71,9 ile Instagram, kadınların yüzde 87,6 ile WhatsApp, yüzde 75 ile YouTube ve yüzde 70,2 ile Instagram uygulamalarını kullandığı belirlendi.

İnternet kullanan bireylerin kullandığı internete bağlı sistem ve cihaz türlerinin sırasıyla yüzde 62 ile internet bağlantılı TV, yüzde 18,6 ile "robot süpürgeler, buzdolapları, fırınlar, kahve makineleri gibi internete bağlı ev aletleri" ve yüzde 16,7 ile "akıllı saat, internet bağlantılı spor/direnç bandı, gözlük veya kulaklıklar, güvenlik takip cihazları, internet bağlantılı aksesuarlar, internet bağlantılı giysi veya ayakkabılar" olduğu görüldü.

Son 3 ay içinde internet kullanan bireylerin cep telefonu, akıllı telefon, tablet, dizüstü veya masaüstü bilgisayar satın aldığında önemli bulduğu özelliklerin sırasıyla yüzde 89,3 ile fiyat, yüzde 74,7 ile donanım özellikleri, yüzde 69,9 ile cihazın enerji verimliliği, yüzde 69,5 ile marka, tasarım veya boyut olduğu tespit edildi.

Yapay zeka aşı geliştirdi

Cambridge Üniversitesindeki araştırmacılar, ilk kez bir aşının temel bileşeninin tamamen yapay zeka tarafından tasarlandığını ve insanlar üzerinde denendiğini açıkladı.

Geliştirilen aşı, tüm Covid varyantlarını ve hayvanları enfekte eden ancak bir sonraki salgını başlatma potansiyeli olan virüsleri kapsayacak şekilde, tüm koronavirüsler üzerinde etkili olacak biçimde tasarlandı. Çalışmalar henüz erken aşamada bulunuyor ancak ekip; grip ve Ebola ile mücadele edebilecek ayrı aşılar üzerinde de çalışıyor.

Aşılar, vücuda bir enfeksiyonu nasıl tespit edeceğini öğreterek onunla savaşma şansını artırıyor. Ancak bazı virüsler dış görünüşlerini değiştirme, yani mutasyona uğrama konusunda yetenekli olduğu için aşıların koruyuculuğu hızla azalabiliyor. Covid ve kış gribi aşılarının düzenli olarak güncellenmesi bu nedenden kaynaklanıyor.

Cambridge Üniversitesinden Profesör Jonathan Heeney, "Her zaman geriden geliyoruz. Yapmak istediğimiz şey ise salgının önüne geçmek." ifadelerini kullanarak, yeni salgınlara veya pandamilere karşı önceden koruma sağlamayı hedeflediklerini belirtti.

Nasıl çalışıyor?

Normal şartlarda aşılar, bir virüsün mevcut suşu kullanılarak tasarlanıyor.

Cambridge'deki araştırmacılar, potansiyel viral tehditleri takip eden gözetim programları tarafından kaydedilen bir dizi koronavirüsün genetik kodlarını topladı.

Bu genetik kodlar yapay zeka tarafından analiz edildi. Sistem, virüsler mutasyona uğrasa veya hayvanlardan insanlara yeni bir enfeksiyon geçse bile tüm virüs ailesine karşı koruma sağlayacak şekilde bağışıklık sistemini eğiten bir "süper antijen" tasarladı.

Bağışıklık sisteminin saldırmayı öğrendiği yapılar olduğu için antijenler, aşıların en kritik bileşenini oluşturuyor.

Heeney, ilk kez yapay zeka tarafından tasarlanan bir antijenin insanlar üzerinde denendiğini söyledi.

Teknolojinin herkesi şaşırttığını belirten Heeney, "Bununla insanlığın iyiliği için yapabileceklerimiz inanılmaz. Bu, bizi sadece bugünün virüslerinden değil, bir sonraki salgına veya hastalığa neden olabilecek tehditlerden de koruyan aşılar üretmekle ilgili. Pandemilere hazırlık yöntemimizde temel bir değişim yaşanıyor." dedi.

Güvenilirlik testleri için 39 kişi üzerinde yapılan denemelerin ardından, aşının bağışıklık sistemini ne kadar iyi eğittiğini daha net anlamak amacıyla yaklaşık 200 kişinin katılacağı ikinci bir çalışma gerçekleştiriliyor.

Journal of Infection dergisinde ayrıntıları paylaşılan bulgular, bağışıklık sistemi üzerindeki etkinin "mütevazı" düzeyde olduğunu gösterse de çalışma bilim dünyasında heyecan yaratmaya devam ediyor.

Denemelerin bir kısmını Southampton Üniversitesinde gerçekleştiren Profesör Saul Faust, yapay zeka tasarımının kesinlikle bir potansiyeli olduğunu ve heyecan verici olduğunu ifade etti. Faust, "Gerçekten ilginç olan şu ki teknoloji, virüslerin değiştiği potansiyel pandemiler için aşı tasarlamada çok daha başarılı." açıklamasını yaptı.

H5N1 kuş gribi aşısı üzerinde hayvan araştırmaları yürütülüyor

Cambridge ekibi, her yıl uyarlanması gerekmeyen evrensel mevsimsel grip aşıları ile şu anda kuş popülasyonlarına zarar veren virüsün insanlarda bir pandemiye dönüşmesi ihtimaline karşı H5N1 kuş gribi aşısı üzerinde hayvan araştırmaları yürütüyor.

Araştırmacılar ayrıca, Ebola türlerini de içeren viral hemorajik ateşlere yönelik bir aşı üzerinde çalışıyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki mevcut salgına, henüz aşısı geliştirilmemiş bir virüs türü neden oluyor.

Çalışmada yer almayan Oxford Aşı Grubu Direktörü Profesör Andy Pollard, bu yaklaşımın hayvan araştırmalarında ikna edici kanıtlar ortaya koyduğunu belirtti. Pollard, "Bunlar büyüleyici veriler, insanlar bu bağışıklık tepkilerini üretebileceklerini tahmin edemezdi." dedi.

Pollard, gerçek testin insan denemelerinde görüleceğini, çünkü insan bağışıklık sisteminin laboratuvar farelerinden farklı olduğunu ve yıllar içindeki enfeksiyonlarla şekillendiğini vurguladı.

Yapay zekanın aşı araştırmalarında ezber bozacağını aktaran Pollard, yapay zeka araçlarının bağışıklık sisteminin bir aşıya nasıl tepki vereceğini tahmin etme potansiyeli taşıdığını, bunun da geliştirmeyi çok daha hızlı hale getirerek hayat kurtaracağını ifade etti.

Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü Bilimsel Direktörü Profesör Marian Knight ise "Yapay zeka tasarımı bu 'süper antijen' denemesinin dikkate değer başarısı, geniş kapsamlı ve kalıcı viral koruma sağlama yeteneğimizde çok önemli bir sıçramayı temsil ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

Kaynak: TRT HABER

❌
❌